Çalışıyorum, Anlıyorum, Unutuyorum. Öğrendiklerimi Nasıl Aklımda Tutarım?
- Nurullah Doğru
- 26 Ara 2025
- 3 dakikada okunur
Hocayı dinliyorum, anlıyorum ancak sınavda unutuyorum.
Youtube'da bir ders videosunu izlerken, dershanede hocanı dikkatle dinlerken veya özel ders hocan yanında konuyu anlatırken her şeyi eksiksiz şekilde anladığını hissedersin. Örneğin, hoca soruyu çözerken hocanın uyguladığı her adımı not edip "tamam ben bu konuyu hallettim" dersin. Ancak test kitabını önüne aldığında veya sınav anında benzer bir soruyla karşılaştığında kalakalırsın.
Bu durumu birçok öğrenci sık sık yaşar. Bir başkası konuyu anlatırken hissettiğin o "anladım, ben tamamım." hissi gerçekten anladığın için mi yoksa gerçekdışı bir düşünce mi? bunun üzerine konuşalım.
Öncelikle, Youtube üzerinden izlediğin bir ders videosunda beynin, hocanın anlattıklarını takip eder ve onaylar ama bunu kendi başına yapabilecek kadar çaba sarf etmez. Yani bilgi hocanın ağzından çıkar, kulağına girer ama hafızana yerleşmeden ortadan kaybolur. Bu yazıda o geçici anlamayı kalıcı anlamaya dönüştürmek üzerine konuşalım istiyorum.
Sadece izlemek yetmez.
Annen, baban ya da bir arkadaşın... Onlardan biri arabayı kullanırken yan koltukta oturduğun anı düşün. Gideceğin yere birçok kez onunla gittiğinden dolayı yolları bildiğini sanırsın. Ama direksiyona geçtiğinde "buradan mı dönecektik, yoksa diğer sokaktan mı?" diye tereddüt edersin. Çünkü yan koltukta otururken beynin pasiftir, sadece manzarayı izler ve pasif bir öğrenme sağlar. Yolu öğrenen kişi direksiyonda olandır, yan koltukta oturan değil.
Ders çalışırken de aynı durum geçerlidir. Hoca tahtada soruyu çözerken direksiyon ondadır, sen ise yan koltukta izleyicisin. O an her şeyin çok kolay görünmesinin sebebi, yolu hocanın buluyor olmasıdır. Sen kalemi eline aldığında navigasyon kapanır. O anki zorlanma hissi, gerçek öğrenmenin başladığı yerdir.
24 saat unutmama yetiyor.
Beyin, gereksiz gördüğü her şeyi siler. Masadan kalktığın an, 24 saat başlar. Eğer beynine öğrendiğin konuyu "bu bilgi benim için önemli, bunu silme" diyerek komut vermezsen, beynin onu gece sen uykundayken gereksiz bilgi sayar ve siler.
Tamam, öğrendiğimi unutmak istemiyorum. Bu komutu nasıl vereceğim beynime? Cevap, Aralıklı tekrar.
Bir konuya tek günde 5 saat çalışıp uzun süre yüzüne bakmamak yerine, aynı konuyu 5 farklı güne yaymak, beynine şu komutu verir "bak bu bilgi sürekli karşıma çıkıyor, demek ki önemli. Bunu unutmamalıyım."
Unutma, tekrar etmediğin birçok şey silinir.
Unutma eğrisi.
Psikolog Ebbinghaus, hafıza üzerine yaptığı çalışmalarda "unutma eğrisi" kavramını ortaya attı. Bu eğriye göre, bir bilgiyi öğrendikten sadece 20 dakika sonra neredeyse yarısını, 24 saat sonra ise yüzde yetmişini kaybediyoruz. Yani sen masadan kalkarken "çok iyi anladım" desen bile, beynin o bilginin büyük kısmını sen daha farkına bile varmadan siliyor.
Sonuç olarak şunu düşünüyorsun "ne kadar çalışırsam çalışayım yaramıyor, unutuyorum."
Bu eğri bize şunu anlatıyor ki "eğer bilgiyi tekrar etmezsen; büyük ihtimalle değil, kesinlikle unutursun.
Evet, artık neden unuttuğumu anladım. Peki çözüm?
Tek bir konuyu tek seferde oturup beş saat çalışmak, öğrenmek değildir. O bilgi kısa süreliğinle seninle birlikte olur ancak sınavdan sonra uçar gider. Kısa süreli hedeflerin varsa eğer, kısa sürede yoğun çalışmak mantıklı olabilir.
Doğru yöntem, çalışmayı zamana yaymakla olur.
Bugün derin şekilde çalışıp öğrendiğin bir konuyu yarın on dakika, iki-üç gün sonra tekrar on dakika ve bir hafta sonra son bir kez gözden geçirmek; o konuya tek seferde saatlerce çalışmaktan kat kat daha etkilidir. Her tekrar yaptığında unutma sürecini sıfırlarsın ve beynine şu mesajı verirsin "Bu bilgi bana lazım, bunu silme."
Yandaki unutma eğrisi, tekrarın etkisini göstermektedir.
Eğriye göre ilk öğrenmeden (mavi çizgi) sonra bilgi, hızla unutulmaya başlar.
Ancak, sonraki haftalarda yapılan her bir tekrar (pembe eğriler), unutma sürecini durdurur ve hafızada tutma oranını tekrar %100 seviyesine geri getirir.
Ayrıca, her tekrardan sonra gelen yeni unutma eğrisinin eğimi daha azdır, bu da bilginin hafızada daha uzun süre ve daha yüksek oranda kaldığını gösterir.
Sınav süreci, öğrenme sürecini yönetmek.
Bazen teknikleri bilsen de harekete geçmekte, motivasyon konusunda zorlanabilirsin. Sınav kaygısı, odaklanma sorunu ya da sadece doğru stratejiyi kuramamak seni yoruyor olabilir. Unutma ki her zihin, her kişi parmak izi gibi kendine özdür ve bazen genel kurallar senin için yeterli olmayabilir.
Eğer öğrenme sürecini, sınav sürecini (YKS, KPSS, ALES, YDS, YÖKDİL), süreç içerisindeki kaygı ve stres durumlarını bir psikolog desteğiyle yönetmek istersen buradayım. İletişime geç.
Bu yazıda, "sınavlara çalışıyorum ama başaramıyorum, ders çalışıyorum ama başarılı olamıyorum, çalışıyorum ama yapamıyorum, çalıştığım ders aklımda kalmıyor, her şeyi çok çabuk unutuyorum ne yapmalıyım, okuduğum aklımda kalmıyor, ders çalışıyorum ama çabuk unutuyorum, ders çalışıyorum ama denemelerde yapamıyorum, çalıştığım her şeyi unutuyorum" ve buna benzer birçok cümleyi kurmuş herkes için, unutma eğrisi ve aralıklı tekrar üzerine bir düşünce oluşturduk.
Yorumlar